پیچ خوردگی مکرر مچ پا: علت، درمان و روش های پیشگیری

پیچ‌خوردگی مکرر مچ پا که به آن بی‌ثباتی مچ پا نیز گفته می‌شود، وضعیتی است که در آن قسمت خارجی مچ پا به طور مکرر “باز می‌شود”. این وضعیت می‌تواند پس از وقوع پیچ خوردگی‌های متعدد مچ پا ایجاد شود. پیچ خوردن مچ پا معمولاً هنگام راه رفتن یا انجام سایر حرکات و حتی در هنگام ایستادن اتفاق می‌افتد. افرادی که ورزش‌هایی را انجام می‌دهند که شامل اعمال فشار زیادی بر روی مچ پا می‌شود (مانند دویدن، تنیس یا فوتبال) می‌توانند مستعد ابتلا به پیچ خوردگی مکرر مچ پا باشند.

علائم همراه با پیچ خوردگی مکرر مچ پا

بسیاری از ورزشکاران از پیچ خوردگی مکرر مچ پا رنج می‌برند. افراد مبتلا به پیچ خوردگی مکرر مچ پا، اغلب از چرخش مکرر مچ پا، به ویژه در سطوح ناهموار یا هنگام ورزش، ناراحتی و تورم مداوم (مزمن)، درد یا حساسیت، و احساس لرزش یا بی‌ثباتی مچ پا شکایت دارند.

علل پیچ خوردگی مکرر مچ پا

پیچ خوردگی مکرر مچ پا معمولاً به دنبال پیچ خوردگی مچ پایی ایجاد می‌شود که به اندازه کافی بهبود نیافته یا به طور کامل بازتوانی نشده است. وقتی مچ پا رگ به رگ می‌شود، بافت‌های همبند (رباط‌ها) کشیده یا پاره می‌شوند و توانایی حفظ تعادل اغلب تحت تأثیر قرار می‌گیرد. به همین منظور، توانبخشی مناسب برای تقویت ماهیچه‌های اطراف مچ پا و تمرین دادن مجدد بافت‌های داخل مچ پا که بر تعادل تأثیر می‌گذارند، امری ضروری است. عدم انجام این کار ممکن است منجر به پیچ خوردگی مکرر مچ پا شود. رگ به رگ شدن مکرر مچ پا اغلب باعث پیچ خوردگی مکرر آن و نیز باعث تداوم آن می‌گردد. هر رگ به رگ شدن بعدی منجر به ضعیف شدن (یا کشیدگی) بیشتر رباط‌ها شده که منجر به بی‌ثباتی بیشتر و احتمال ایجاد مشکلات اضافی در مچ پا می‌شود.

تشخیص پیچ خوردگی مکرر مچ پا

در ارزیابی و تشخیص وضعیت شما، جراح پا یا فیزیوتراپیست، از شما در مورد هر گونه آسیب و بی‌ثباتی قبلی مچ پا سوال می‌کند. سپس مچ پای شما را برای بررسی نواحی حساس، علائم تورم و بی‌ثباتی معاینه می‌کنند. همچنین اشعه ایکس یا سایر آزمایشات تصویربرداری در ارزیابی بیشتر مچ پا مفید خواهند بود.

درمان پیچ خوردگی مکرر مچ پا

درمان بی‌ثباتی مچ پا بر اساس نتایج معاینه و آزمایشات و همچنین بر اساس سطح فعالیت بیمار است.

داروها

داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs)، مانند ایبوپروفن، ممکن است برای کاهش درد و التهاب تجویز شوند.

بریس

برخی از بیماران برای حمایت از مچ پا و جلوگیری از چرخش آن، از مچ بند استفاده می‌کنند. بریس نیز به جلوگیری از پیچ خوردگی مچ پا کمک می‌کند. استفاده از مچ بند برای جلوگیری از آسیب دیدگی مچ پا یا رفع آن رایج‌تر شده است. استفاده از مچ بند در ورزشکاران، میزان آسیب‌های حاد مچ پا را کاهش می‌دهد. به طور کلی، مچ بند، پا و انگشتان پا را به سمت جلو نگه می‌دارد و از چرخش پا و مچ پا به سمت داخل جلوگیری می‌کند. اکثر پیچ خوردگی‌های مچ پا (کشش و پارگی رباط‌ها، تاندون‌ها و سایر بافت‌های نرم) با پیچ خوردن یا چرخش ناگهانی مفصل مچ پا هنگام پایین آمدن از حاشیه یا پله یا دویدن روی یک سطح ناهموار رخ می‌دهد.

پس از ارزیابی فیزیوتراپیست، شما و پزشکتان تصمیم خواهید گرفت که چه مچ بندی برای شما بهترین است. چندین نوع بریس مچ پا وجود دارند و بسیاری از آن‌ها می‌توانند مطابق با نیازهای خاص شما سفارشی شوند:

• آتل شبانه مچ پا
• بریس foot walker
• مچ بند سخت پا
• مچ بند فنردار پا
• مچ بند کشی پا
• مچ بند افتادگی مچ پا

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی شامل درمان‌ها و تمرین‌های مختلفی برای تقویت مچ پا، بهبود تعادل و دامنه حرکتی و بهبودی ماهیچه‌ها می‌شود. همانطور که از طریق توانبخشی پیشرفت می‌کنید، آموزش‌هایی نیز دریافت می‌کنید که به طور خاص به فعالیت‌ها یا ورزش شما مربوط می‌شود.

جراحی

اگر درمان‌های محافظه کارانه کارساز نباشند، مداخله جراحی به شکل آرتروسکوپی مچ پا و بازسازی پیوند ممکن است برای افزایش ثبات و بهبود علائم ضروری باشد. در این موارد، جراح پا و مچ پا بر اساس میزان بی‌ثباتی یا عدم پاسخ به روش‌های غیرجراحی، جراحی را توصیه می‌کند. جراحی معمولاً شامل ترمیم یا بازسازی پیوند‌های آسیب دیده است. جراح بهترین روش جراحی را بر اساس شدت بی‌ثباتی مچ پا و سطح فعالیت شما انتخاب می‌کند، اما همانطور که اشاره کردیم، آرتروسکوپی مچ پا رایج‌ترین روش است. طول دوره نقاهت نیز بسته به روش یا روش‌های انجام شده متفاوت خواهد بود.

آرتروسکوپی مچ پا

آرتروسکوپی مچ پا یک روش جراحی سرپایی است که کم تهاجمی بوده و برای درمان مشکلات مختلف در مفصل مچ پا استفاده می‌شود. در این روش، از یک دوربین فیبر نوری نازک استفاده می‌شود که تصاویر مچ پا را روی یک صفحه ویدئو بزرگ می‌کند. دو یا سه برش کوچک در طول عمل استفاده می‌شود که امکان تجسم عالی از کل مفصل مچ پا را فراهم می‌کند. بهبودی پس از جراحی نیز شامل استفاده از کفش طبی برای حدود 2 الی 4 هفته پس از عمل و سپس شروع فیزیوتراپی خواهد بود. بهبودی کامل و بازگشت به انجام فعالیت‌های روزانه، معمولاً حدود ۶ تا ۸ هفته پس از عمل است. اکثر ورزشکاران می‌توانند در عرض 3 ماه پس از جراحی به فعالیت‌های ورزشی کامل خود بازگردند.

جلوگیری از پیچ‌خوردگی مکرر مچ پا

در اینجا چند کار وجود دارند که می‌توانید برای جلوگیری از پیچ خوردگی مکرر مچ پا انجام دهید:

1. کفش خود را بر اساس فعالیت خود انتخاب کنید: اگر قصد دارید بسکتبال بازی کنید، کفشی را انتخاب کنید که از مچ پا پشتیبانی کند. هنگام پیاده‌روی، کفش‌های پیاده‌روی با کفی مناسب بخرید که به مچ پای شما فشاری وارد نکند. هنگام دویدن، مراقب زمین باشید. شن، ماسه، مسیرهای پیاده‌روی ناهموار، باعث افزایش فشار بر روی رباط‌های مچ پا هنگام فرود آمدن پای شما می‌شود.
2. عضلات پا و ساق پای خود را تقویت کنید: باور کنید یا نه، نحوه برخورد پای شما به زمین هنگام راه رفتن و دویدن، به همان اندازه که با سطحی که روی آن فرود می‌آیید، به باسن، لگن و پاهای شما ارتباط دارد. عضلات ساق پا و مچ پای قوی همراه با قدرت کافی در عضلات همسترینگ، چهارسر ران، گلوتئال و عضلات مرکزی، هم ترازی و حمایت بهتری را هنگام راه رفتن و دویدن ایجاد می‌کنند. به طبع، ضعف در هر یک از این گروه‌های عضلانی باعث ایجاد فشاری غیر طبیعی در پا، مچ پا، زانو و لگن می‌شود.
3. تعادل خود را بهبود بخشید: اینکه چقدر سریع می‌توانید به اختلالات تعادلی پاسخ دهید، نقش مهمی در جلوگیری از پیچ خوردگی مکرر مچ پا دارد. تمام اندام‌های متحرک شما دارای حسگرهای کوچکی هستند که “گیرنده عمقی” نامیده می‌شوند. هنگامی که مغز سیگنال را دریافت می‌کند، پیامی بسیار سریع به ماهیچه‌های بدن شما ارسال می‌کند. این پیام به ماهیچه‌ها می‌گوید که برای حفظ تعادل و ایستادن شما چه کاری انجام دهند. اکثر بیماران با پیچ خوردگی مکرر مچ پا، واکنش‌های تعادلی ضعیفی دارند. ولی خبر خوب این است که تمرین حس عمقی، در بازگرداندن واکنش‌های تعادلی و جلوگیری از پیچ خوردگی مکرر مچ پا بسیار موثر هستند.
4. از انگشت شست پا استفاده کنید: یکی دیگر از الگوهای رایج این است که افراد مبتلا به پیچ خوردگی مکرر مچ پا، به سمت انگشت کوچک پای خود راه می‌روند. به عبارت دیگر، آن‌ها تمایل دارند هنگام راه رفتن وزن بیشتری را در قسمت بیرونی پا بیاندازند. دفعه بعد که راه می‌روید، سعی کنید دقت کنید که وزن را در کف پای خود بیاندازید. و نیز توجه کنید که آیا وزن خود را در مرکز کف پا می‌اندازید یا روی انگشت شست پا یا انگشت کوچک است؟ هنگامی که پای شما پشت بدن شما قرار دارد، بیشتر وزن شما باید روی انگشت شست پا باشد.

سوالات متداول

چرا من مدام دچار پیچ خوردگی مچ پا می‌شوم؟

اگر رباط به طور مکرر دچار پیچ‌خوردگی می‌شود، پس رباط‌ها استحکام کافی ندارند. هنگامی که این اتفاق می‌افتد، پیچ خوردگی مچ پا می‌تواند مکرراً تکرار شود. با دریافت درمان مناسب، بافت رباط می‌تواند بهبود یابد.

چگونه پیچ خوردگی مکرر مچ پا را متوقف کنیم؟

پیچ خوردگی مچ پا را می‌توان با برخی تمرینات تعادلی ساده پیشگیری کرد. فیزیوتراپی یک راه عالی برای بهبود تعادل و هماهنگی شما با انجام فعالیت‌های ساده تعادل به صورت ایستاده با استفاده از تجهیزاتی مانند پدهای فومی است.

آیا رباط‌های مچ پا به طور کامل بهبود می‌یابند؟

تقریباً همه پیچ خوردگی‌های مچ پا و آسیب به رباط‌ها بدون جراحی قابل درمان هستند. حتی پارگی کامل رباط بدون ترمیم جراحی التیام می‌یابد به شرط آنکه بی‌حرکت باشد و توانبخشی شود.

آیا در صورت ادامه پیچ خوردگی مچ پا باید به پزشک مراجعه کنم؟

اگر این حالت ادامه یافت، ممکن است در نتیجه یک جراحت ضعیف التیام یافته یا آسیب به رباط باشد. توصیه می‌شود یک نوبت رزرو کنید تا پزشک متخصص شما را معاینه کند.

آیا پیچ خوردگی مکرر مچ پا باعث آسیب دائمی می‌شود؟

در حالی که این یکی از شایع‌ترین آسیب‌ها در افراد در هر سنی است، اگر مراقب نباشید، پیچ خوردگی مکرر مچ پا می‌تواند منجر به آسیب دائمی شود.

چرا پیچ خوردگی مچ پای من بهبود نیافته است؟

آسیب به استخوان‌های داخلی، رباط‌ها و غضروف‌ها می‌تواند باعث شود که مچ پا به درستی بهبود نیابد. بنابراین ممکن است لازم باشد به پزشک مراجعه کنید.

چگونه متوجه شوم مچ پای ضعیف است یا خیر؟

سعی کنید یک پا را بلند کرده و آن را به آرامی به جلو و عقب و سپس به پهلو بچرخانید بدون اینکه تعادل خود را از دست بدهید. اگر در خطر افتادن هستید از دیوار استفاده کنید یا پای بلند شده را روی زمین بگذارید.