برای درمان اسکولیوز به چه دکتری مراجعه کنیم

اسکولیوز یا انحراف ستون فقرات بیماری است که باعث انحراف ستون فقرات به سمت راست یا چپ می شود. در اغلب موارد این بیماری در کودکان در سنین بین 9 تا 14 سال در زمان جهش رشد در دوران بلوغ ایجاد می شود.  اسکولیوز معمولا مشکلی جزئی است و به درمان نیازی ندارد. در موارد شدیدتر، برای درمان از کمربند طبی استفاده می شود  و یا گاهی اوقات به عمل جراحی نیاز است تا انحراف ستون فقرات را برطرف کنند. انحراف از جلو به عقب (حالت قوز پشت)،  کیفوز نامیده می شود و معمولا به درمان نیاز ندارد. پکتوس اکس کاواتوم (فرورفتگی سینه یا سینه قیفی شکل)  عارضه‌ای است که استخوان جناغ قفسه سینه در اثر ابتلا به آن در قفسه سینه فرو می‌رود. فرورفتگی قفسه سینه در موارد شدید حالتی را ایجاد می‌کند که انگار مرکز قفسه سینه مانند قیف فرو رفته است.

انواع و علت اسکولیوز (انحراف ستون فقرات)

اسکولیوز غیر ساختاری (وضعیتی یا عملکردی)

در این نوع اسکولیوز(انحراف ستون فقرات) ، ستون فقرات از لحاظ ساختمانی طبیعی است، اما به دلایل دیگری مثل نابرابری طول پاها و یا اسپاسم عضلانی در عضلات کمر، ستون فقرات به نظر کج می رسد. این انحراف معمولا جزئی است و با خم شدن فرد به جلو یا به کنار، این انحراف برطرف می شود.

اسکولیوز ساختاری

در این موارد انحراف ستون فقرات ثابت است و با تغییر حالت فرد از بین نمی رود. اسکولیوز ساختاری انواع مختلفی دارد:

• ایدیوپاتیک: در این حالت علت ایجاد عارضه شناخته شده نیست. بیش از 80% از موارد اسکولیوز از نوع ایدیوپاتیک است.
• عصبی-عضلانی: در این حالت انحراف ستون فقرات به دلیل شرایطی که ماهیچه ها یا اعصاب کمر را تحت تاثیر قرار داده است، ایجاد می شود. برای مثال ممکن است در اثر بیماری هایی مثل دیستروفی عضلانی، فلج اطفال، فلج مغزی و یا نوروفیبروماتیز ایجاد شود. هر کدام از این بیماری ها، علایم و مشکلاتی علاوه بر اسکولیوز ایجاد می کنند. از هر 10 مورد اسکولیوز، تقریبا یک مورد علت عصبی-عضلانی دارد.
• امراض استخوانی: در این مورد، انحراف ستون فقرات به دلیل ناهنجاری های استخوانی به وجود می آید.
• مادرزادی: در این حالت هنگام رشد جنین درون رحم، ستون فقرات به طور صحیح شکل نگرفته است. این حالت علت ابتلا به اسکولیوز در 1 مورد از هر 10 مورد است.

علائم اسکولیوز

علائم اسکولیوز ممکن است در ابتدا خفیف باشند و به تدریج تشدید شوند. مهم‌ترین علائم عبارت‌اند از:

1. عدم تقارن در شانه‌ها: یکی از شانه‌ها ممکن است بالاتر از دیگری قرار گیرد.
2. برجستگی غیرطبیعی در پشت: هنگام خم شدن به جلو، قفسه سینه یا یک سمت پشت برجسته‌تر دیده می‌شود.
3. انحراف ستون فقرات: ستون فقرات به شکل C یا S تغییر می‌یابد.
4. کج شدن بدن: ممکن است فرد هنگام ایستادن، به یک سمت خم شود.
5. کمردرد: کمر درد، فشار بر روی اعصاب یا عضلات می‌تواند منجر به درد مزمن شود.
6. مشکلات تنفسی: در موارد شدید، تغییر شکل قفسه سینه می‌تواند ظرفیت ریوی را کاهش دهد.
7. خستگی سریع: به دلیل فشار نادرست بر روی عضلات پشت و کمبود پشتیبانی مناسب از ستون فقرات

دلایل

با افزایش سن تغییراتی در استخوان ها ایجاد می شود که بخشی از روند معمول پیری است. همانطور که با گذشت زمان افراد دچار آرتروز می شوند، ستون مهره ها هم از جای اصلی خود جابجا می شود. تحلیل ناشی از پیری بافت ها، سبب خرابی مفاصل، آرتریت و در نهایت خم شدن غیر طبیعی ستون مهره ها می گردد.

علاوه بر این، پوکی استخوان، شکستگی و فشرده شدن مهره ها، جراحی ستون فقرات در گذشته و همچنین اسکولیوز درمان نشده کودکی می تواند منجر به اسکولیوز دژنراتیو گردد.

به طور کلی می تواند گفت کم شدن بافت های استخوانی و همبند ستون مهره ها، دلیل اسکولیوز دژنراتیو است

علل اسکولیوز در کودکان

اسکولیوز در کودکان می‌تواند به‌دلایل مختلفی بروز کند. در ادامه به‌بررسی این علل می‌پردازیم.

عوامل ژنتیکی

یکی از مهم‌ترین علل اسکولیوز، عوامل ژنتیکی است. در بسیاری از موارد، سابقه خانوادگی اسکولیوز می‌تواند احتمال بروز این مشکل را در کودکان افزایش دهد. اگر یکی از والدین یا اعضای خانواده درجه یک کودک مبتلا به اسکولیوز باشد، احتمال ابتلای کودک به این مشکل بیشتر خواهد بود.

نقص‌های تشکیلی

نقص‌های تشکیلی ستون فقرات می‌توانند یکی از عوامل بروز اسکولیوز در کودکان باشند. این نقص‌ها معمولاً در دوران جنینی و هنگام تشکیل ستون فقرات رخ می‌دهند

شرایط عصبی-عضلانی

برخی شرایط عصبی-عضلانی می‌توانند باعث بروز اسکولیوز در کودکان شوند. این شرایط شامل مشکلاتی هستند که بر عضلات و اعصاب تأثیر می‌گذارند و می‌توانند به تغییرات غیرطبیعی در ستون فقرات منجر شوند.

درک علل مختلف اسکولیوز در کودکان می‌تواند به پیشگیری و تشخیص زودهنگام این مشکل کمک کند. آگاهی از این عوامل و توجه به نشانه‌های اولیه می‌تواند به والدین و مربیان کمک کند تا اقدامات لازم را برای حفظ سلامت ستون فقرات کودکان انجام دهند.

تشخیص

اسکولیوز (انحراف ستون فقرات) اغلب هنگام خم شدن فرد به جلو قابل تشخیص است. در حالت خم شدن به جلو، برآمدگی موجود در ستون فقرات بیشتر مشخص است. چنانچه پزشک شما اسکولیوز یا کجی انحراف ستون فقرات را تشخیص دهد، معمولا به شما توصیه خواهد کرد که به یک متخصص ستون فقرات مراجعه کنید. گاهی اوقات از پشت فرد توسط اشعه ی X عکسبرداری می شود تا زاویه ی انحراف را به دست آورند. در این صورت شدت بیماری و احتمال تشدید آن مشخص می شود. در برخی موارد به سایر آزمایشات مثل MRI یا سی تی اسکن گردن نیاز خواهد بود.

راه ها و روش های درمان

درمان اسکولیوز  (انحراف ستون فقرات)  همواره آسان نیست. برخی افراد جوان اصلا به درمان نیازی دارند  و تنها نیازمند مراقبت و توجه هستند. چنانچه درمان ضروری باشد، گزینه های زیادی شامل کمربند های طبی،  فیزیوتراپی، ورزش ، درمان کایروپراکتیک و عمل جراحی می توانند سودمند باشند.

کمربند طبی

چنانچه کودک شما در حال رشد است و به اسکولیوز یا کجی ستون فقرات خفیف دچار است، پزشک ممکن است کمربند طبی یا بریس را توصیه کند. استفاده از کمربند طبی اسکولیوز را درمان نمی کند، بلکه معمولا از تشدید انحراف جلوگیری می کند. اغلب کمربندهای طبی را باید طی روز و شب استفاده کرد. هرچه زمان استفاده از کمربند طبی در طول شبانه روز بیشتر باشد، تاثیر آن نیز بیشتر خواهد بود. کودکانی که از بریس یا کمربند طبی  استفاده می کنند، معمولا می توانند در اغلب فعالیت ها و با محدودیت کم شرکت کنند.در صورت لزوم کودکان می توانند برای ورزش کردن یا انجام یا سایر فعالیت های فیزیکی، کمربند طبی خود را باز کنند.

با توقف رشد استخوان ها دیگر نیازی به بریس نیست. این زمان

• تقریبا 2 سال پس از شروع قاعدگی دختران اتفاق می افتد.
• هنگامی است که پسران نیاز به اصلح روزانه پیدا می کنند.
• دیگر تغییراتی در قد فرد ایجاد نمی شود.

کمربندهای طبی در دو نوع اصلی وجود دارند

بریس زیر بغل: این نوع کمربند از مواد پلاستیکی مدرن ساخته شده و طوری طراحی شده که با بدن فرد مطابقت کند.  این بریس چسبان تقریبا در زیر لباس دیده نخواهد شد و کاملا زیر بغل و اطراف قفسه ی سینه و باسن را می پوشاند.  بریس های زیر بغل برای انحنای ناحیه ی بالایی قفسه ی سینه و گردن مناسب نیست.

 بریس میلواکی: بریس میلواکی یک بریس کامل نیم تنه دارای حلقه ی گردنی و نگهدارنده ی چانه و پشت سر است.  به دلیل دست و پا گیر بودن بریس میلواکی، تنها در صورتی از این نوع بریس استفاده می شود که بریس زیر بغل فایده ای نداشته باشد.

تمرینات ورزشی و فیزیوتراپی 

•  تحرک قفسه ی سینه
• تنفس مناسب. تمرینات هوازی می تواند به بهبود و یا جلوگیری از کاهش عملکرد ریه کمک کند.
• قدرت عضلانی (به خصوص در عضلات شکم)
• انعطاف پذیری ستون فقرات.افرادی که تمرینات ورزشی به منظور بهبود انعطاف پذیری نیم تنه انجام می دهند، احتمال بهبود خمیدگی و انحراف ستون فقراتشان وجود دارد.
• وضعیت صحیح بدن. تمرین کردن برای داشتن ژست صحیح مخصوصا جلوی آینه یک بخش بسیار  مهم از هر برنامه ی فیزیوتراپی است. فردی که به خمیده بودن ستون فقراتش عادت کرده است،  وقتی برای اولین بار به او آموزش داده می شود که چگونه به نحو صحیح باید ستون فقراتش را نگه دارد، ممکن است احساس کند که در این حالت ستون فقراتش کج می باشد. در این صورت با نگاه کردن در آینه می توانید وضعیت صzحیح بدن را بررسی کنید.
• فرد همچنین باید آموزش ببیند که در هنگام استفاده از بریس فعالیت های روزانه اش را انجام دهد.

جراحی اسکولیوز

در موارد شدید (انحراف بیش از 45 تا 50 درجه) که به درمان‌های غیرجراحی پاسخ نمی‌دهد، جراحی پیشنهاد می‌شود.

• جراحی فیوژن ستون فقرات: استخوان‌های مهره به هم متصل شده و توسط پیچ و میله‌های فلزی تثبیت می‌شوند.
• ایمپلنت‌های قابل تنظیم برای کودکان: برای کودکانی که هنوز در حال رشد هستند، میله‌های قابل تنظیم به‌کار می‌رود.
• تکنیک‌های نوین جراحی مانند VBT (Vertebral Body Tethering) که امکان حرکت طبیعی‌تر را حفظ می‌کنند.